Jak dobrać nakrętkę do śruby

Nie wiem czy kiedykolwiek słyszeliście powiedzenie: „Dobrani jak nakrętka do śruby”…

Dobra … wiem … Nie słyszeliście bo sam to przed chwilą wymyśliłem na potrzeby tego tekstu, ale w sumie idealnie oddaje to określenie idealnej pary zarówno wśród elementów złącznych jak i w życiu. Bo jak tak pomyślimy na temat połączeń śrubowych i tego jakie są wymogi, spokojnie można porównać to do związku dwojga ludzi. Zapraszam do lektury następnego tekstu, który powinien wam ułatwić poruszanie się po świecie gwintów…

Jak to jest z tym doborem nakrętki do śruby? Na co należy zwrócić uwagę aby połączenie śrubowe było zgodne, szczęśliwe i trwałe?

Zaczynamy:

Oprzyjmy się na tych trzech cechach przysięgi małżeńskiej aby opisać trzy podstawowe parametry doboru elementów złącznych:

1. ZGODNE, czyli ROZMIAR. Tak proszę Państwa, w tym wypadku rozmiar ma znaczenie, a dokładnie średnica i skok gwintu. Tak więc jeśli weźmiemy śrubę M8 to musimy znaleźć nakrętkę o tej samej średnicy gwintu. Tutaj należałoby zwrócić uwagę, że samo określenie M wskazuje na gwint metryczny i jeśli poza liczbą naturalną nie posiada dalej rozwinięcia takiego jak np. M8x0,75, oznacza to że jest to gwint nominalny, czyli o podstawowym skoku gwintu dla danej średnicy. Innymi słowy, tak jak nie dopasujemy gwintu zewnętrznego M8 do nakrętki M6, tak samo nie uda się to w przypadku gwintu śruby M16, do którego będziemy chcieli dobrać nakrętkę o gwincie wewnętrznym M16x1,5. Zgodne dopasowanie to przede wszystkim takie, które do siebie pasuje
2. SZCZĘŚLIWE, czyli KLASA WYTRZYMAŁOŚCI. Mawia się, że łańcuch jest tak mocny jak jego najsłabsze ogniwo. Jeśli posiadamy śrubę w klasie 8.8, to nie możemy stosować nakrętki o klasie niższej niż kl.8, gdyż automatycznie osłabimy połączenie śrubowe. Jeśli minimalnym wymogiem jest stosowanie elementów w klasie 8.8, można pokusić się o zastosowanie nakrętki w wyższej klasie, która i tak spełni minimalne wymagania. Wyliczone siły działające na elementy śrubowe, gwarantują szczęśliwe połączenie.
3. TRWAŁE, czyli RODZAJ MATERIAŁU. Nic tak nie niszczy związku, jak czynniki zewnętrzne i różnice, dzięki którym powstają poprzez zły dobór. Tak samo jest w przypadku śrub. Podstawową czynnikiem zewnętrznym są warunki atmosferyczne, które mogą wpływać na powstawanie korozji. Pamiętajmy, że jeśli dobierzemy do śruby ocynkowanej nakrętkę bez żadnego pokrycia, to i tak prędzej czy później rdza zeżre również śrubę. Podobnie może wystąpić w przypadku stosowania elementów nierdzewnych i ocynkowanych galwanicznie. Ma to związek ze zjawiskiem, które nazywamy powstaniem ogniwa galwanicznego. Nierdzewka to materiał szlachetny, który w większości połączeń jest tym katodowym, natomiast cynk, a co za tym idzie stal ocynkowana, która jest niżej w szeregu napięciowym metali – w połączeniu ze stalą odporną na korozję ma charakter bardziej anodowy. W przypadku takiego połączenia i zamknięcia obwodu elektrycznego przez elektrolit (woda deszczowa, warstwa wilgoci, woda morska) może wystąpić zjawisko korozji materiału bardziej anodowego. Można się oczywiście przed tym zabezpieczyć poprzez dodanie jakiegokolwiek izolatora w postaci chociażby gumowej podkładki.

Czy są jakieś inne kryteria, dzięki którym będziemy mieli dobrze dobrane połączenie śrubowe? Raczej nie… Chociaż, jak w każdym związku przydałoby się coś co spowoduje że to połączenie będzie trwalsze, mniej narażone na odkręcenie. W praktyce, gdy poza „dobraniem” elementów liczy się jeszcze możliwość regulacji naciągu i korekty długości połączenia (np. przy odciągach, linkach czy ściągach), stosuje się śruby rzymskie, które pozwalają precyzyjnie ustawić naprężenie bez wymiany całego zestawu. Coś co je scali, taka mała niewinna podkładka… Wtedy już będą żyli długo i szczęśliwie…